نگارش: دکتر نعیمه تسلیمی به همکاری خانمها رویا جمالی و سارا احمدی (ماما)

مقدمه:

·       تعریف بارداری و اهمیت مراقبت در این دوران

·       هدف از مراقبت دوران بارداری (حفظ سلامت مادر و جنین ، پیشگیری از عوارض ، شناسایی زود هنگام مشکلات)

·       اشاره به نقش تیم مراقبتی (ماما ، پزشک ، تغذیه ، روان شناس)

مراقبت های دوران بارداری 

مراقبت‌های دوران بارداری برای حفظ سلامت مادر و جنین شامل:

•  تغذیه مناسب
• ورزش
• مصرف ویتامین‌های ضروری
• مراجعه منظم جهت معاینه و انجام آزمایش‌های دوره‌ای ( CBC , Bs , U/A , BGRH )
• پرهیز از مصرف مواد مضر مانند سیگار، الکل و مواد مخدر
• زمان بندی و تعداد ویزیت ها
• بررسی فشارخون – وزن – رشد جنین – حرکات جنین – سمع FHR

دلایل اهمیت رعایت مراقبت های دوران بارداری:

 این دوره، مرحله‌ای حیاتی برای سلامت مادر و جنین است. دلایل اهمیت این مراقبت‌ها به شرح زیر است:

1-    جنین در دوران بارداری در حال رشد و تکامل است و عوامل مختلفی مانند تغذیه، استرس و بیماری‌های مادر می‌توانند بر رشد و سلامت آن تأثیر بگذارند. مراقبت‌های پزشکی و تغذیه‌ای صحیح به رشد سالم جنین و پیشگیری از مشکلاتی مانند نقص‌های مادرزادی، رشد کم یا زایمان زودرس کمک می‌کند.

2-    مراقبت‌های منظم می‌توانند به شناسایی زودهنگام مشکلاتی مانند فشار خون بالا، دیابت بارداری، عفونت‌ها و اختلالات دیگر که ممکن است به سلامت مادر یا جنین آسیب برسانند، کمک کنند.

3-    در دوران بارداری، مادر به دلیل تغییرات هورمونی و فیزیولوژیکی در معرض خطراتی همچون فشار خون بالا، کم‌خونی و مشکلات روانی مانند اضطراب یا افسردگی قرار دارد. مراقبت‌های دوران بارداری به شناسایی و درمان این مشکلات کمک می‌کند.

4-    با انجام معاینات منظم، پزشک می‌تواند نشانه‌های زایمان زودرس را شناسایی کرده و از آن جلوگیری کند یا در صورت لزوم، تدابیر لازم را برای زایمان ایمن‌تر اتخاذ کند.

5-    حمایت پزشکی و روانی از مادر می‌تواند به کاهش استرس، اضطراب و ترس‌های مرتبط با بارداری کمک کند و تجربه بارداری را برای او راحت‌تر کند.

6-    در نهایت، مراقبت‌های دوران بارداری نه‌تنها به حفظ سلامت مادر و جنین کمک می‌کنند، بلکه شانس موفقیت در زایمان ایمن و سالم را نیز افزایش می‌دهند.

7-    آمادگی مادر برای زایمان و پس از آن : آموزش های دوران بارداری به مادر کمک می کند تا با فرآیند زایمان ، تغذیه با شیر مادر و مراقبت از نوزاد آشنا شود و اضطراب کمتری داشته باشد.

8-    کاهش مرگ و میر مادر و نوزاد

9-    افزایش آگاهی و تغییر سبک زندگی

اصلی ترین مراقبت های دوران بارداری شامل چه مواردی می شود؟

مراقبت های دوران بارداری در ماه های مختلف، متفاوت است و در این بخش از مقاله آن ها را بررسی خواهیم کرد.

مراقبت های سه ماهه اول دوران بارداری

سه ماهه اول بارداری می تواند با خستگی، تهوع صبحگاهی، نگرانی ها و تغییرات زیادی همراه باشد. در اینجا چند نکته برای مراقبت از خود در این دوران خاص آورده شده است:

مراقبت های پزشکی

• ویزیت اولیه و تشکیل پرونده، آزمایشات اولیه ، مصرف مکمل ها
• حتما برای کل سه ماهه اول، قرار ملاقات های دوران بارداری خود را رزرو کنید. این ویزیت ها برای بررسی سلامت شما و رشد جنین ضروری هستند.
• از همسر، دوست یا یکی از اعضای خانواده خود بخواهید در معاینات مهم بهداشتی همراه شما باشد.
• به روز بودن واکسیناسیون اهمیت زیادی دارد. برخی از واکسن ها در دوران بارداری تحت پوشش برنامه ملی واکسیناسیون قرار می گیرند و هزینه ای برای شما ندارند. برای راهنمایی با پزشک یا ماما خود صحبت کنید.
• علائم هشدار نظیر درد شکم ، خونریزی ، تب و تهوع
• پزشک یا ماما می تواند به شما دسترسی به طیف وسیعی از خدمات حمایتی فراتر از مراقبت های پزشکی بدهد. به عنوان مثال، اگر احساس می کنید در معرض خطر خشونت قرار دارید یا در دوران بارداری احساس آسیب پذیری می کنید، موضوع را با یکی از اعضای تیم سلامت خود در میان بگذارید.
• سونوگرافی بین هفته ی 11 تا 13 جهت بررسی سن بارداری ، احتمال ناهنجاری کروموزومی (NT)

سبک زندگی سالم

• ترک سیگار برای خودتان و جنین مفید است.
• به طور کلی توصیه می شود که در دوران بارداری به هیچ وجه الکل مصرف نکنید. حتی مصرف کم الکل، به ویژه در سه ماهه اول، ممکن است باعث مشکلات طولانی مدت برای جنین شود.
• مصرف انواع غذاهای مقوی به تامین نیازهای تغذیه ای جنین و خودتان کمک می کند. در سه ماهه اول، میزان غذای مورد نیاز شما افزایش زیادی ندارد، اما به مقادیر بیشتری از برخی مواد مغذی مانند اسید فولیک و ید نیاز خواهید داشت. مصرف مکمل این مواد توصیه می شود.
• فعالیت بدنی منظم در طول بارداری فواید بسیاری برای شما و جنین دارد. در صورت هرگونه ناراحتی یا عارضه ای در حین ورزش، با پزشک یا ماما خود صحبت کنید.

مراقبت های سه ماهه دوم دوران بارداری ( هفته های 14 تا 27)

سه ماهه دوم بارداری دوره ای کلیدی و از آرام ترین و لذت بخش ترین دوره های بارداری است که در آن بسیاری از تغییرات فیزیولوژیک در بدن مادر تثبیت می شود و رشد جنین با سرعت بیشتری ادامه پیدا می کند.

مراقبت های دوران بارداری سه ماهه دوم:

• همچنان تغذیه خوب و ورزش های سبک اهمیت دارند. این فعالیت ها هم برای سلامت جسمی و روحی شما و هم برای کودک مفید هستند. تمرینات سبک تا متوسط مانند پیاده روی، شنا، یوگا و دوچرخه سواری برای سه ماهه دوم مناسب هستند. فعالیت های پربرخورد و همراه با خطر زمین خوردن یا گرمازدگی توصیه نمی شوند.
• به یاد داشته باشید، باور “خوردن برای دو نفر” در بارداری صحیح نیست. انتخاب‌های غذایی شما در دوران بارداری بر رشد و سلامت آینده کودک شما تاثیر مستقیم دارند.
• از ماما یا پزشک خود درباره کلاس های آموزش پیش از زایمان در منطقه خود سوال کنید. شرکت در این کلاس ها با کسی که همراهیتان کند، نه تنها شما را برای زایمان آماده می کند، بلکه فرصتی برای آشنایی با والدین دیگر و تبادل تجربه فراهم می کند.
• ویزیت های منظم هر 4 هفته یکبار شامل فشارخون ، وزن ، ارتفاع فوندوس ، سمع FHR
• آزمایشات غربالگری بین هفته های 15 تا 18 (تست چهارگانه Quad test) جهت بررسی تریزومی های 13( سندرم پاتائو) و 18(سندرم ادوارد) و 21(سندرم داون) و اختلالات طناب عصبی در جنین
• سونوگرافی آنومالی بین هفته های 18 تا 23 جهت بررسی دقیق اندام ها ، مغز ، قلب ، محل جفت و AF
• ذکر علائم هشدار نظیر سردرد ، تاری دید ، ورم ناگهانی اندام های تحتانی ، درد زیر شکم و کاهش حرکات جنین کمتر از 4 تا در 1 ساعت

مراقبت های سه ماهه سوم دوران بارداری ( هفته ی 28 تا زایمان)

مراقبت های ضروری در سه ماهه سوم بارداری:

• تغذیه با غذاهای مقوی در طول بارداری همچنان اهمیت دارد. رژیم غذایی متنوع شامل میوه و سبزیجات تازه، منابع پروتئین، آهن و کلسیم را انتخاب کنید. نوشیدن آب کافی را فراموش نکنید.
• افزایش وزن در بارداری طبیعی است. بیشتر افراد انتظار افزایش وزنی بین ۱۱ تا ۱۶ کیلوگرم را دارند. استفاده از یک ماشین حساب افزایش وزن بارداری می تواند ابزار مفیدی برای پیگیری وزن شما در سه ماهه سوم باشد.

• ویزیت منظم هر دو هفته از هفته ی 28 تا 36 و سپس هفتگی
• سونوگرافی سه ماهه سوم در هفته های 30 تا 34 جهت بررسی رشد جنین ، میزان AF ، وضعیت جهت و قرار گیری جنین
• کلاس آمادگی زایمان
• تا پایان بارداری، حتی در سه ماهه سوم، سعی کنید فعال بمانید. در حالی که به تاریخ زایمان خود نزدیک می شوید، چسبیدن به ورزش های ایمن و ملایم مهم است. اما ادامه دادن ورزش منظم برای داشتن یک سبک زندگی سالم ایده خوبی است.
• یک کیف بیمارستان آماده کنید و بهتر است از بیمارستان یا مرکز زایمان بازدید کنید. برای حمل نوزاد به خانه، یک صندلی ماشین با اندازه مناسب تهیه کنید. به موارد مورد نیاز برای بازگشت نوزاد به خانه فکر کنید – چه چیزهایی خریداری خواهید کرد و چه چیزهایی را می توانید از خانواده یا دوستان قرض بگیرید؟
• اگر فرزندان (یا حیوانات خانگی) دیگری دارید، برای مراقبت از آنها در زمان بستری بودن در بیمارستان برنامه ریزی کنید.

تاثیر مراقبت های دوران بارداری بر سلامت مادر و جنین  

مراقبت های دوران بارداری نقش حیاتی در سلامت مادر و جنین ایفا می کند. این مراقبت ها شامل معاینات منظم، آزمایشات و آموزش های لازم برای حفظ سلامتی و پیشگیری از عوارض احتمالی در طول بارداری، زایمان و پس از زایمان است. تاثیرات مثبت مراقبت های دوران بارداری:

·       غربالگری سلامت روان

·       تکنیک های آرام سازی

کاهش خطر مرگ و میر مادر و نوزاد

مراقبت های دوران بارداری به طور قابل توجهی خطر مرگ و میر مادر و نوزاد را به دلیل عوارض بارداری، زایمان و پس از زایمان کاهش می دهد.

تشخیص و درمان زودهنگام عوارض

مراقبت های منظم به پزشکان و ماماها کمک می کند تا عوارض احتمالی مانند دیابت بارداری و فشار خون بالا را به موقع تشخیص و درمان کنند.

رشد و تکامل سالم جنین

با دریافت مراقبت های مناسب، تغذیه کافی و عدم وجود عوارض، جنین به طور سالم رشد و تکامل می یابد.

کاهش خطر زایمان زودرس

مراقبت های دوران بارداری به پیشگیری از زایمان زودرس، که می تواند عوارض جدی برای نوزاد به همراه داشته باشد، کمک می کند.

آمادگی برای زایمان و شیردهی

آموزش های ارائه شده در مراقبت های دوران بارداری به مادران برای زایمان و شیردهی کمک می کند.

سلامت روان مادر

مراقبت های دوران بارداری به ارتقای سلامت روان مادر و پیشگیری از افسردگی پس از زایمان کمک می کند.

ضروری ترین نکاتی که باید در خصوص مراقبت های دوران بارداری بدانید!

هیچ وقت اهمیت مراقبت های دوران بارداری را دست کم نگیرید. این کارهای ساده می توانند به شما کمک کنند تا بارداری خود را با استرس کمتری طی کنید، تناسب اندام و سلامت خود را حفظ کنید و به راحتی وارد مرحله مادری شوید.

خانمهای باردار باید سوابق بارداری ،زایمان قبلی، سابقه ابتلا به بیماری، مصرف داروهایی که مصرف می کنند را در اختیار همکاران پزشک یا ماما قرار دهند. بیان نکردن حقیقت موجب گمراهی پزشک می شود.

• در هر جلسه مراقبت زنان باردار، فشارخون، درجه حرارت و علائم حیاتی و ارتفاع رحم و صدای قلب جنین شنیده می شود.
• در نیمه اول و  دوم بارداری آزمایش خون و ادرار جهت بررسی کم خونی، عفونت، بیماری کلیوی و بیماری قند بررسی می شود و گروه خونی مادر مشخص می شود.
• سونوگرافی ابزار تشخیص مهمی برای بررسی وضعیت جنین در نیمه اول و دوم بارداری است.
• واکسیناسیون زنان باردار باید بر علیه کزاز و دیفتری ایمن باشند و درصورتیکه قبل بارداری واکسیناسیون کامل نشده است باید با پزشک مشورت کنند.
• مننژیت در صورت لزوم می توان این واکسن را در مواقع بارداری استفاده کرد.
• آنفولانزا درصورتیکه سه ماهه دوم و سوم بارداری مقارن با فصل شیوع آنفولانزا باشد بهتر است واکسن آنفولانزا تجویز شود.

در چه صورت باید به پزشک مراجعه کرد؟

مراجعه به پزشک در دوران بارداری باید به صورت منظم انجام شود، اما در برخی مواقع خاص، باید فوراً به پزشک مراجعه کرد. مواردی که نیاز به مراجعه به پزشک دارند عبارتند از:

• اگر هر گونه خونریزی، ترشحات غیرعادی یا درد شدید شکم، کمر یا لگن احساس کردید، باید به پزشک مراجعه کنید.

• تغییرات غیرعادی در وزن، به ویژه کاهش یا افزایش سریع و شدید، می‌تواند نشانه‌ای از مشکلات باشد.

• سردردهای شدید، تاری دید، درد بالای شکم یا ورم در صورت و دست‌ها می‌تواند نشانه فشار خون بالا باشد که نیاز به مراقبت فوری دارد.

• اگر احساس کردید که حرکات جنین کاهش یافته یا متوقف شده، باید فوراً به پزشک مراجعه کنید.

• تب بالاتر از ۳۸ درجه سانتی‌گراد یا نشانه‌های عفونت مانند درد هنگام ادرار، سرفه یا گلودرد نیاز به مراقبت فوری دارند.

• اگر دچار استفراغ مداوم و شدید هستید که مانع از خوردن یا نوشیدن می‌شود، ممکن است نیاز به مراقبت ویژه داشته باشید.

• اگر دچار مشکل در تنفس یا نفس‌تنگی شدید، باید فوراً به پزشک مراجعه کنید.

• انقباضات دردناک، فشار در ناحیه لگن، درد کمر پایین یا ترشح مایع از واژن می‌تواند نشانه‌های زایمان زودرس باشد.

• احساس اضطراب، افسردگی یا استرس شدید نیز نیاز به مشاوره و درمان دارد.

در کل، در هر زمان که احساس کردید مشکلی در بارداری شما وجود دارد یا نگرانی دارید، بهتر است با پزشک خود مشورت کنید. این کار می‌تواند به پیشگیری از مشکلات جدی و اطمینان از سلامت شما و جنین کمک کند.

سوالات متداول

چه نوع مراقبت هایی در دوران بارداری لازم است؟

مراقبت های دوران بارداری شامل معاینات منظم با پزشک یا ماما، انجام آزمایشات لازم، آموزش های مربوط به بارداری، زایمان و مراقبت از نوزاد، و همچنین تغذیه سالم و فعالیت بدنی منظم است.

چه علائمی در دوران بارداری طبیعی هستند؟

علائمی مانند تهوع صبحگاهی، خستگی، تکرر ادرار، تغییرات خلقی و افزایش وزن در دوران بارداری طبیعی هستند. اما اگر علائم غیرمعمول یا نگران کننده ای را تجربه کردید، حتما به پزشک یا ماما خود مراجعه کنید.

چه نوع تغذیه ای در دوران بارداری مناسب است؟

در دوران بارداری، باید از یک رژیم غذایی سالم و متعادل که شامل انواع مواد مغذی مانند میوه ها، سبزیجات، غلات کامل، پروتئین و لبنیات باشد، پیروی کنید. همچنین، مصرف مکمل های اسید فولیک و آهن در دوران بارداری ضروری است.

چه نوع فعالیت بدنی در دوران بارداری مناسب است؟

انجام فعالیت بدنی منظم در دوران بارداری مانند پیاده روی، شنا و یوگا برای سلامت شما مفید است. اما از انجام فعالیت های پربرخورد و خطرناک خودداری کنید.

در نهایت…

مراقبت‌های دوران بارداری برای حفظ سلامت مادر و جنین ضروری است. پیگیری منظم وضعیت سلامت، تغذیه مناسب، ورزش ملایم، اجتناب از مواد مضر و استراحت کافی، نقش مهمی در پیشگیری از عوارض و مشکلات بارداری دارند. مراجعه به پزشک در صورت بروز علائم غیرطبیعی یا نگرانی، شانس داشتن یک بارداری سالم و زایمان ایمن را افزایش می‌دهد. این مراقبت‌ها پایه‌گذار سلامت مادر و کودک در آینده خواهند بود.

مراقبت‌های بارداری

در 3 ماه اول دوره باروری خود به طور منظم چکاپ دهید و تست‌های این دوره را جدی بگیرید. توصیه می‌کنیم بیشتر استراحت کنید و فعالیت‌های روزانه خود را تا جای ممکن کاهش دهید.

از دیگر مراقبت‌های این دوره انجام مراقبه و مدیتیشن است که شما می‌توانید به صورت روزانه این فعالیت ساده را در منزل خود انجام دهید. هرگز و تحت هیچ شرایطی وسایل سنگین را بلند نکنید. طبق نظریه پزشک و زیر نظر یک مربی حرفه‌ای با انجام برخی از ورزش‌های خاص لگن خود را تقویت کنید. برخی دیگر از این مراقبت‌ها عبارت هستند از:

• مصرف ویتامین‌های ضروری و مهم مربوط به دوره باروری
• نوشیدن آب در طول روز و با حجم بالا
• تعیین یک رژیم غذایی سالم تشکیل شده از انواع میوه‌ها، سبزیجات، پروتئین‌ها و فیبر

آیا مردان نیز قبل از باروری باید کار خاصی انجام دهند؟

بله، کیفیت و کمیت اسپرم در باروری موفق و به موقع تاثیرگذار خواهد بود.

• قطع مصرف الکل: زیرا مصرف زیادی الکل تولید اسپرم را با اختلال روبرو خواهد کرد.
• داشتن تحرک بیشتر: به صورت ورزش های هوازی، همچنین شنا، دوچرخه‌سواری یا پیاده‌روی نیز گزینه مناسبی خواهد بود.
• رسیدن به وزن ایده‌آل: چاق بودن مرد نه تنها احتمال چاقی فرزند را افزایش می‌دهد بلکه کیفیت و کمیت اسپرم را نیز کاهش می‌دهد.
• مصرف ویتامین‌های مخصوص: با مصرف برخی از ویتامین‌های مورد نیاز بدن، مردان می‌توانند اسپرم بیشتری تولید کنند.
• بررسی وجود بیماری‌های مقاربتی و درمان هر چه زودترآن
• ارزیابی سابقه بیماری های ژنتیکی در خانواده

  در دوره بارداری از چه کارهایی اجتناب کنیم؟

توصیه می شود برای حفظ سلامت فرزند خود و زایمان راحت‌تر، برخی از کارهای روزانه خود را انجام ندهید و از برخی غذاهای مضر دوری کنید. بعضی از این اقدامات به شرح زیر است: :

• انجام ورزش‌های سنگین و شدید
• کشیدن سیگار مصرف کافئین مصرف الکل، صرف داروهای غیرقانونی و مواد مخدر
• خوردن ماهی خام، غذاهای دریایی و دودی، مصرف جوانه‌های خام، شیر غیر پاستوریزه و فست فود ، تخم مرغ خام و ماهی با جیوه ی بالا نظیر کوسه و تن بزرگ
• مصرف دارو بدون تجویز پزشک
• استرس شدید و کم خوابی مزمن

نکات مهم در بارداری

1.    پیاده روی روزانه ۳۰ دقیقه
ورزش‌های دوران بارداری و تکنیک های تنفسی

2.    نحوه وزن گیری مادر باردار :
کلا ۸ کیلو در بارداری افزایش وزن داریم بعلت وزن جنین جفت مایع آمنیوتیک و افزایش بافت‌های مادر مانند پلاسما پستانها رحم
اگر این میزان اضافه وزن کمتر باشد.از ذخایر چربی و پروتئین مادر استفاده می‌شود
ناشتایی باعث کتونومی و کتونوری می‌شود که منجر به رشد غیر طبیعی جنین میشود
اندازه BMI در اضافه وزن بارداری مهم میباشد
اگر BMI کمتر از ۱۸ باشد لاغر پس باید ۱۲/۵ تا ۱۸ کیلو اضافه کند
اگر۱۸/۵ تا ۲۴/۹ باشد BMI نرمالست و ۱۱/۵ تا ۱۶ کیلو اضافه نماید
اگر BMI از ۲۵ تا ۲۹/۵ باشدباید ۷ تا ۱۱/۵ کیلو اضافه نمایند
و BMI مساوی با بیشتر از ۳۰ باید ۵ تا ۹ کیلو اضافه نمایند

3.    چاقی در بارداری : خطر دیابت فشار خون افزایش میزان سزارین نقایص مادرزادی جنین رشد غیر طبیعی جنین و مرده زایی سقط خودبخودی محدودیت تشخیص سونو زایمان سخت و مسمل دار مشکل در مانیتورینگ جنین می‌شود

4.    چاقی مادر از طریق ژنتیک و اپی ژنتیک (محیطی) تاثیر روی جنین میگزارد
چاقی بعد از زایمان نیز باعث عفونت و چاقی نوزاد و کودک متابولیک مانند دیابت می‌شود.

5.    نحوه وزن گیری مادر باردار :
کلا ۸ کیلو در بارداری افزایش وزن داریم بعلت وزن جنین جفت مایع آمنیوتیک و افزایش بافت‌های مادر مانند پلاسما پستانها رحم
اگر این میزان اضافه وزن کمتر باشد.از ذخایر چربی و پروتئین مادر استفاده می‌شود
ناشتایی باعث کتونومی و کتونوری می‌شود که منجر به رشد غیر طبیعی جنین میشود
اندازه BMI در اضافه وزن بارداری مهم میباشد
اگر BMI کمتر از ۱۸ باشد لاغر پس باید 5/12  تا ۱۸ کیلو اضافه کند
اگر5/18  تا 9/24  باشد BMI نرمالست و 5/11 تا  ۱۶ کیلو اضافه نماید
اگر BMI از ۲۵ تا 5/29  باشد باید ۷ تا 5/11 کیلو اضافه نمایند
و BMI مساوی با بیشتر از ۳۰ باید ۵ تا ۹ کیلو اضافه نمایند

6.    چاقی در بارداری :
خطر دیابت فشار خون افزایش میزان سزارین نقایص مادرزادی جنین رشد غیر طبیعی جنین و مرده زایی سقط خودبخودی محدودیت تشخیص سونو زایمان سخت و مسمل دار مشکل در مانیتورینگ جنین می‌شود
چاقی مادر از طریق ژنتیک و اپی ژنتیک (محیطی) تاثیر روی جنین میگذارد
چاقی بعد از زایمان نیز باعث عفونت و چاقی نوزاد و کودک متابولیک مانند دیابت می‌شود
بارداری چند قلویی :
افزایش میزان متابولیسم ۱۰%، تشدید تغییرات فیزیولوژیک
باید ۴۰ % کالری بیشتر از تک قلویی مصرف کنند
میزان کالری مورد نیاز باید
40%  لیپید و چربی
40%  پروتئین
20%  کربوهیدرات باشد
پروتئین به ازای هر جنین ۲۵ گرم اضافه شود

7.    بارداری بعد از جراحی باریتریک :
جهت لاغری قسمتی از دستگاه گوارش، مانند معده و روده را بایپس می‌کنند
در این جراحی میزان بارداری ها افزایش می یابد
باید۱۲ ماه بعد از جراحی باریتریک بارداری را به تعویق بیندازد

مشکلات شایع بارداری

1.    کم خونی : در بارداری افزایش حجم پلاسما و توده RBC داریم لذا کاهش هموگلوبین
آنمی یعنی در سه ماهه دوم هموگلوبین کمتر از ۱۰/۳۰ و هماتوکریت کمتر از۳۲%
در سه ماهه اول و سوم هموگلوبین کمتر از ۱۱ و هماتوکریت ۳۳%

2.    یبوست :  بعلت افزایش زمان ترانزیت روده که میکروو ماکرو نوترینتها فرصت جذب پیدا کنند، یبوست رخ می‌دهد
و نیز فشار رحم بر روده ها و کندی حرکات آنها
باید آب کافی حداقل ۸ لیوان در روز غذاهای فیبردارمیوه های خشک مانند آلو و پیاده روی داشته باشند

3.    پیکا:  تمایل به مصرف مواردیکه ارزش غذایی ندارند یا ماده غذایی نیستند
معمولا کمبود برخی املاح مانند آهن زینک کلسیم پتاسیم باعث پیکا می‌شود
مصرف بیش از حد نشاسته باعث چاقی و مصرف جوش شیرین باعث فشار خون بالا می‌شود برخی مواد نیز پاتوژن و حاوی فلزات سنگین هستند که خطرناکند

4.    سوزش سر دل:  باید وعده های غذایی کوچیک، محدودیت مصرف کافئین و نوشیدنی گازدار و مرکبات و گوجه فرنگی و غذاهای پرچرب و غذاهای تند
و نیز سه ساعت بعد از غذا دراز نکشند

5.    تهوع استفراغ : در ۵۰ تا ۹۰ درصد زنان باردار دیده می‌شود که تا ۲۰ هفتگی برطرف می‌شود
علت آن استعداد ژنتیکی و تغییرات هورمونی می‌باشد
– زنجبیل
مصرف کراکر چیپس سیب زمینی
غذاهای سرد بهتر است
استشمام لیمو
قطع مکمل‌ها بجز اسید فولیک
پرهیز از صداهای بلند نور درخشنده حرکت

نکات مهم در بارداری

سه ماهه نخست بارداری

سه ماهه نخست بارداری با احساساتی نظیر خستگی مفرط، تهوع، استفراغ و درددناک شدن پستان‌ها همراه است. مجموع این عوامل در کاهش میل جنسی تأثیرگذار خواهد بود.

 سه ماهه دوم بارداری

سه ماهه دوم بارداری، زمانی است که احساس تهوع، خستگی و استفراغ به تدریج کاهش می‌یابد. در این مرحله، فرد به مرور انرژی از دست رفته خود را بازمی‌یابد. به علاوه، احتمال سقط جنین نیز تا حدود زیادی کاهش پیدا می‌کند. به این ترتیب، در این دوره، خانم‌های باردار از لحاظ روحی و جسمی در وضعیت به مراتب بهتری قرار دارند.

سه ماهه نهایی بارداری

سه ماهه نهایی بارداری با مشکلاتی نظیر افزایش وزن، کمر درد، درد لگن و تورم همراه است. طبیعی است که مجموع این عوامل به انضمام بزرگ شدن شکم و احساس نگرانی برای جنین می‌شود. در این دوران، خانم‌های باردار بیش از هر چیز به حمایت عاطفی طرف مقابل خود نیاز دارند.

تغذیه در بارداری

تغذیه در بارداری، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. از این طریق، شما علاوه بر تأمین نیازهای خود به شکل‌گیری بدن نوزاد و برآورده کردن نیازهای او هم کمک می‌کنید. بنابراین، باید رژیم غذایی سالم و سرشار از ویتامین و املاح معدنی را دنبال کنید.

به علاوه، یک خانم باردار باید روزانه چیزی در حدود ۳۵۰ تا ۴۵۰ کالری بیش‌تر از یک فرد عادی دریافت کند. در این دوران، لازم است تا جای ممکن، از خوردن تنقلات، چیپس و نوشابه‌های حاوی مواد قندی اجتناب کنید. در عوض، مصرف میوه‌جات، سبزیجات، حبوبات، غلات و پروتئین‌ها را افزایش دهید.

تغذیه در بارداری

خوردن پروتئین در بارداری

مواد پروتئینی به شکل قابل توجهی به رشد اندام‌ها و بافت‌های بدن نوزاد کمک می‌کنند. پروتئین از ضروری‌ترین مواد لازم برای شکل‌گیری مغز جنین به شمار می‌رود. به علاوه، این ماده در رشد پستان‌ها و رحم مادر نیز به شدت تأثیرگذار است. یک زن باردار، روزانه به ۷۰ تا ۱۰۰ گرم پروتئین نیاز دارد. بهترین منابع تأمین این ماده عبارتند از:

• گوشت قرمز بدون چربی
• گوشت مرغ
• ماهی
• آجیل
• کره بادام زمینی
• پنیر
• حبوبات

خوردن کلسیم در بارداری

کلسیم از اصلی‌ترین موادی است که به رشد استخوان‌های جنین کمک کرده و میزان مصرف مایعات بدن را تنظیم می‌کند. یک زن باردار، روزانه به ۱۰۰۰ میلی‌گرم کلسیم نیاز دارد. بهترین منابع تأمین این ماده عبارتند از:

• شیر
• ماست
• پنیر
• غذاهای دریایی
• سبزیجات دارای برگ‌های سبز تیره

خوردن اسید فولیک در بارداری

مصرف اسید فولیک، به شکل قابل توجهی در جلوگیری از خطر ابتلا به نقص لوله عصبی تأثیرگذار است. این عارضه، نوعی نقص مادرزاد است که می‌تواند بر روی مغز و نخاع کودک اثر بگذارد. یک زن باردار، روزانه به ۶۰۰ تا ۸۰۰ میکروگرم اسید فولیک نیاز دارد. بهترین منابع تأمین این ماده عبارتند از:

• جگر
• آجیل
• حبوبات خشک
• تخم مرغ
• کره بادام زمینی
• سبزیجات دارای برگ سبز تیره

خوردن آهن دربارداری

آهن به همراه سدیم، پتاسیم و آب می‌تواند به افزایش جریان خون کمک کند. این امر در بهبود اکسیژن‌رسانی به جنین موثر خواهد بود. یک زن باردار، روزانه به ۲۷ میلی‌گرم آهن نیاز دارد. مصرف هم‌زمان ویتامین C موجب افزایش جذب آهن خواهد شد. بهترین منابع تأمین این ماده عبارتند از:

• سبزیجات دارای برگ‌های سبز تیره
• مرکبات
• نان یا غلات غنی شده
• گوشت گاو یا مرغ بدون چربی
• تخم مرغ

از دیگر مواد لازم در دوران بارداری، می‌توان ویتامین‌های گروه B، کولین و نمک را نام برد. علاوه بر این‌ها، توصیه می‌شود، روزانه حداقل ۸ لیوان آب بنوشید. طبیعی است که کسب مقادیر کافی از ویتامین‌ها و املاح یاد شده از طریق خوردن مواد غذایی کار دشواری است.

استرس وناراحتی دربارداری

افسردگی در بارداری، امر بسیار شایعی است. مطالعات نشان می‌دهند، یک نفر از هر ده زن باردار به این عارضه دچار می‌شود. این موضوع، روابط خانوادگی و سلامت مادر و جنین را به شدت تحت تأثیر خود قرار می‌دهد. با این حال، لازم است بدانید، افسردگی ناشی از حاملگی موضوعی قابل کنترل و درمان‌پذیر است. مشاوره آنلاین روانشناسی به موقع با پزشکان مجرب و انجام رسیدگی‌های لازم می‌تواند خطرات ناشی از بروز این عارضه را به حداقل برساند.

افسردگی در بارداری

دلایل افسردگی در بارداری

تغییر و تحولات هورمونی ناشی از بارداری، مهم‌ترین عامل بروز افسردگی در این مقطع از زندگی است. این تغییرات هورمونی، به شکل قابل توجهی بر عملکرد مغز تأثیر گذاشته و فرد را دچار استرس می‌کنند. شرایط پیچیده حاملگی، نگرانی از سلامت جنین، تغییرات فیزیکی مادر و سایر دشواری‌های معمول زندگی می‌توانند این عارضه را تشدید کنند.

نشانه‌های افسردگی در بارداری

از اصلی‌ترین نشانه‌های افسردگی در بارداری می‌توان موارد زیر را نام برد:

• تداوم احساس غم و اندوه
• عدم تمرکز
• اختلال در خواب
• بی‌علاقگی به انجام فعالیت‌های روزمره
• کاهش لذت از امور شادی‌بخش
• وسواس فکری
• اضطراب
• اختلال در تغذیه
• اختلال در برقراری ارتباط ارزشمند با سایرین

محرک‌های افسردگی در بارداری

موارد زیر از اصلی‌ترین محرک‌های افسردگی در بارداری به شمار می‌روند:

• سابقه ژنتیکی
• درمان ناباروری
• سابقه سقط جنین
• رویارویی با عوامل استرس‌زای محیطی
• سابقه تجربیات ناخوشایندی نظیر جدایی، مرگ یا خشونت

عوارض افسردگی در بارداری

از شایع‌ترین عوارض افسردگی در بارداری می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• زایمان زودرس
• اختلال در رشد فیزیکی و عصبی جنین
• اختلالات روحی جنین
• احتمال خودکشی

روش‌های مقابله عارضه افسردگی در بارداری

بهترین روش درمان افسردگی در بارداری، مراجعه به پزشک متخصص و انجام مشاوره است. امروزه، وجود سایت‌ها و اپلیکیشن‌ها، کار را ساده کرده است.

• انجام برخی تمرینات ورزشی
• استراحت و خواب کافی
• ماساژ
• انجام فعالیت‌های سازنده مناسب با وضعیت روحی و جسمی
• انجام فعالیت‌های هنری مورد علاقه و مناسب با وضعیت روحی و جسمی

ورزش در بارداری

ورزش در بارداری به شکل قابل توجهی در کاهش افسردگی تأثیرگذار است. انجام این کار به بالا رفتن سطح سروتونین و پائین آمدن سطح کورتیزول کمک می‌کند. هورمون سروتونین، نوعی انتقال دهنده عصبی است که بر ادراک عمومی و روحیه فرد تأثیر مثبتی می‌گذراد.

از طرف دیگر، کورتیزول از شناخته شده‌ترین گلوکوکورتیکوئیدهای موجود در بدن انسان است. این ماده با نام هورمون استرس نیز شناخته می‌شود و برای بدن، اثراتی منفی را به دنبال دارد. شایان ذکر است که ورزش‌های دوران حاملگی، حتما باید تحت نظر پزشک و مشورت با او انجام پذیرد.

فواید ورزش در بارداری

از اصلی‌ترین فواید ورزش در بارداری می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• بهبود وضعیت روحی
• بهبود مشکلاتی نظیر کمر درد و درد لگن
• کمک به کنترل وزن
• کاهش احتمال ابتلا به دیابت بارداری
• کاهش احتمال ابتلا به فشار خون بارداری

ورزش‌های مناسب بارداری

از بهترین ورزش‌های مناسب بارداری می‌توان موارد زیر را نام برد:

• شنا
• یوگای حاملگی
• دوچرخه ثابت
• پیاده‌روی
• مانورهای کگل

باز هم تأکید می‌کنیم، انجام حرکات ورزشی در دوران بارداری باید تحت نظر پزشک انجام بگیرد.

استراحت و خواب در دوران بارداری

اهمیت استراحت و خواب در دوران بارداری کتمان ناپذیر است. کم‌خوابی به شکل قابل توجهی بر قابلیت‌های ذهنی و فیزیکی بدن تأثیرگذار است. مطالعات نشان داده‌اند، استراحت کافی می‌تواند در کاهش استرس، تنظیم هورمون‌ها، کنترل وزن، تنظیم فشار خون و بهبود خلق و خو موثر باشد.

توصیه می‌شود، خانم‌های باردار در طول شب، حداقل به مدت ۸ ساعت و در میانه روز، بین یک تا دو ساعت استراحت کنند. به علاوه، نظم در ساعات خواب و بیداری نیز از عوامل مهم دیگری است که بر کیفیت استراحت و خواب اثر می‌گذارد.

وضعیت مناسب خواب در دوران بارداری عبارت است از:

• خوابیدن به پهلو، به ویژه پهلوی چپ
• خم کردن زانوها
• قرار دادن یک بالشت در میان پاها
• قرار دادن یک بالشت کوچک در زیر شکم
• قرار دادن یک بالشت اضافی در زیر سر برای بالا نگه‌داشتن سر و شانه‌ها
• اجتناب از خوابیدن به پشت یا روی شکم

ماساژ در دوران بارداری

ماساژ در دوران بارداری می‌تواند بسیار مفید باشد. انجام این کار به بهبود کیفیت خواب، کاهش درد لگن و کمر درد، گرفتگی‌های عضلانی و برطرف کردن استرس کمک می‌کند. برای جلوگیری از هرگونه خطر احتمالی، لازم است در هنگام ماساژ، برخی نکات را در نظر داشته باشید.

• در صورت برخورداری از شرایطی نظیر استفراغ و تهوع، ماساژ نگیرید.
• در صورت وجود احتمال سقط جنین یا وضع حمل زودهنگام، ماساژ نگیرید.
• در سه ماهه نخست بارداری، ماساژ نگیرید.
• بهترین زمان برای ماساژ در دوران بارداری، سه ماهه دوم حاملگی است.
• در صورت تأئید پزشک متخصص، ماساژ بارداری در سه ماهه پایانی مانعی ندارد.
• از رعایت بهداشت توسط فرد ماساژ دهنده اطمینان یابید.
• روی شکم دراز نکشید.
• به هیچ عنوان، شکم را ماساژ ندهید.
• از صندلی‌های مخصوص ماساژ استفاده نکنید.
• از روغن‌های معطر استفاده نکنید.
• در صورت احساس درد یا هرگونه ناراحتی، بلافاصله، ماساژ را متوقف کنید.
• پس از ماساژ، اندکی استراحت کنید و فورا از جای خود بلند نشوید.
• برای اطمینان کامل با پزشک مشورت کنید.

انجام فعالیت‌های سازنده مناسب با وضعیت روحی و جسمی

انجام فعالیت‌های سازنده می‌تواند به شکل قابل توجهی در کاهش استرس و جلوگیری از افسردگی بارداری موثر باشد. از این میان می‌توان به معاشرت با دوستان و اعضاء خانواده، ادامه فعالیت‌های حرفه‌ای و شغلی و رسیدگی به امور شخصی اشاره کرد. بدیهی است که مدت زمان این نوع فعالیت‌ها باید با توان فیزیکی و شرایط عمومی خانم‌های باردار مطابقت داشته باشد.

در دوره بارداری از چه کارهایی اجتناب کنیم؟

بارداری دوره سخت و پیچیده‌ای است و به مراقبت‌های خاص و ویژه نیاز دارد. همچنین مادران باید از نظر روحی به طور کامل برای این دوره آماده باشند. برای حفظ سلامت فرزند خود و زایمان راحت‌تر توصیه می‌کنیم برخی از کارهای روزانه خود را انجام ندهید و از برخی غذاهای مضر دوری کنید. در طول دوره باروری بهتر است از موارد زیر اجتناب کنید:

• انجام ورزش‌های سنگین و شدید
• مصرف الکل
• مصرف کافئین
• کشیدن سیگار
• مصرف داروهای غیرقانونی و مواد مخدر
• خوردن ماهی خام
• خوردن غذاهای دریایی و دودی
• خوردن جوانه‌های خام
• مصرف شیر غیر پاستوریزه
• مصرف برخی از محصولات لبنی
• مصرف فست فود

اهمیت تغذیه در دوران قبل و بعد از بارداری

تغذیه و رژیم غذایی شما یکی از موثرترین موضوعات مربوط به قبل و بعد از بارداری است که شما نمی‌توانید از اهمیت آن چشم‌پوشی کنید. در جلسات مشاوره و با ملاقات کردن متخصصان حرفه‌ای شما می‌توانید از بهترین رژیم غذایی قبل و بعد از باردار شدن باخبر شوید و طبق دستورالعمل‌های پزشک متخصص پیش روید.

این موضوع در دوران باروری حتی از اهمیت بیشتری برخوردار است؛ زیرا مادر باید نیازهای بدن خود و فرزندش را به طور کامل رفع کند. با مصرف غذاهای باکیفیت و قوی زنان می‌توانند انرژی مورد نیاز برای فرزند خود را تامین کنند. سبزیجات از جمله بهترین و تاثیرگذارترین مواد غذایی مناسب برای مادران باردار است.

نکاتی که در دوران بارداری باید رعایت شود؟

آموزش بهداشت فردی روانی جنسی

• بهداشت دهان و دندان و معاینات دندانپزشکی
• واکسیناسیون های روتین توام و هپاتیت، سرخک اوریون سرخجه ابله مرغان قبل از بارداری
• آنفولانزا در موارد نیاز حین بارداری هم استفاده می‌شود
• مصرف مکمل ها در صورت نیاز و بررسی آنها
• بخصوص مکمل اسیدفولیک و یا یدوفولیک سه ماه قبل از بارداری
• اگر سابقه نوزادبا نقص لوله عصبی داشته باشد مصرف فولیک اسید با دوز بیشتر
• عدم مصرف دخانیات الکل مواد روانگردان