فیزیولوژی شیردهی

کل 1 –  شیردهی باعث افزایش هورمون‌های اکسی‌توسین و پرولاکتین می‌شود

تنها در این صورت است که شیر برای نوزاد یا شیرخوار در دسترس قرار می‌گیرد. اگر رفلکس خروج شیر مهار شود، شیر نمی‌تواند از پستان خارج شود و مکانیسم‌های موضعی باعث مهار ترشح شیر می‌شوند. با حذف نسبی شیر به طور مداوم، این عوامل موضعی ترشح شیر را به سطح پایدار جدیدی تنظیم می‌کنند. اگر استفاده از شیر به طور کامل متوقف شود، برگشت شیر شروع می‌شود و غده توانایی ترشح شیر خود را از دست می‌دهد.

تولید شیر Milk Production :

تقاضای نوزاد و شیرخوار، تولید شیر را در مادر شیرده تنظیم می‌کند. وقتی شیر کالری کمتری داشته باشد، تصور می‌شود که افزایش مکیدن توسط نوزاد یا شیرخوار منجر به افزایش تخلیه پستان می‌شود و به نوبه خود باعث افزایش ترشح شیر می‌شود. در این زمان، شیردهی از حالت غدد درون‌ریز یا هورمونی به حالت اتوکرین تغییر می‌کند، که در آن تنظیم با استفاده از شیر کنترل می‌شود. مادران دوقلوها و گاهی اوقات حتی سه قلوها قادر به تولید حجم شیر کافی برای تغذیه کامل نوزادان خود هستند. با این حال، اگر نوزادان و شیرخواران با منابع شیری غیر از شیر مادر تغذیه شوند، ترشح شیر به طور متناسب کاهش می‌یابد. بنابراین، مهم است که کودک ۸ تا ۱۲ بار در روز یا هر زمان که علائمی برای تغذیه نشان می‌دهد، از سینه مادر بمکد.

ترشح پرولاکتین Prolactin Secretion :

ترشح پرولاکتین به صورت دوره‌ای رخ می‌دهد و اوج آن تا ۷۵ دقیقه طول می‌کشد و ۷ تا ۲۰ بار در روز اتفاق می‌افتد. در دوران بارداری، سطح پرولاکتین سرم به طور پیوسته از حدود ۱۰ نانوگرم در میلی‌لیتر در حالت قبل از بارداری به حدود ۲۰۰ نانوگرم در میلی‌لیتر در زمان زایمان افزایش می‌یابد. پس از زایمان، سطح پایه پرولاکتین کاهش می‌یابد و در زنانی که شیر نمی‌دهند، در ۲ تا ۳ هفته به مقادیر قبل از بارداری برمی‌گردد. در زنان شیرده، مکیدن معمولاً منجر به افزایش سریع ترشح پرولاکتین می‌شود و سطح پرولاکتین تحت تأثیر طول، شدت و دفعات تحریک نوک پستان قرار می‌گیرد. اگر تحریک عصبی نوک پستان مهار شود، افزایش پرولاکتین از بین می‌رود. اگرچه سطح پرولاکتین به طور مداوم بالاتر از مقادیر پایه در طول دوره شیردهی است، اما با ترشح حجم شیر متناسب نیست. بنابراین، اگرچه پرولاکتین برای ترشح شیر در زنان ضروری است، غلظت پرولاکتین پلاسما به طور مستقیم با حجم ساخت و ترشح شیر مرتبط نیست. غلظت پرولاکتین معمولاً در پاسخ به مکیدن دو برابر می‌شود و حدود ۴۵ دقیقه پس از شروع شیردهی به اوج خود می‌رسد.

تنظیم موضعی تولید شیر   Local Regulation of Milk Production:

دو مکانیسم موضعی در تنظیم حجم تولید شیر دخیل بوده‌اند. یک مهارکننده ترشح شیر، پروتئینی به نام مهارکننده بازخورد شیردهی (feedback inhibitor of lactation)، که با تجمع شیر در مجرای غده پستانی ایجاد می‌شود. هنگامی که شیر به طور منظم با تغذیه، دوشیدن دستی یا استفاده از پمپ سینه خارج نشود، مهارکننده بازخورد شیردهی باعث کاهش تولید شیر می‌شود.

بنابراین، اگر پستان به اندازه کافی تخلیه نشود، ممکن است حجم واقعی شیر ترشح شده کاهش یابد. اتساع یا کشش آلوئول‌ها نیز ممکن است ساخت و ترشح شیر را تنظیم کند.

تحریک خروج شیر توسط اکسی‌توسین Oxytocin Stimulation of Milk Ejection

شیر خوردن نوزاد و شیرخوار، خروج شیر از پستان را از طریق انقباض سلول‌های میواپیتلیال که شبکه‌ای سبد مانند در اطراف آلوئول‌ها که شیر در آن ذخیره می‌شود، تشکیل می‌دهند، تسهیل می‌کند. هنگامی که نوزاد شیر می‌مکد، تکانه‌های آوران از تحریک حسی پایانه‌های عصبی در آرئول‌ها به سیستم عصبی مرکزی می‌روند و در آنجا باعث آزاد شدن اکسی‌توسین از هیپوفیز خلفی می‌شوند. آزاد شدن اکسی‌توسین می‌تواند با محرک‌هایی مانند بینایی، شنوایی یا حتی فکر کردن به نوزاد مرتبط باشد که نشان دهنده یک مؤلفه روانشناختی قابل توجه در این رفلکس عصبی-غددی است. به طور معمول، مکیدن یا تحریک پستان باعث آزاد شدن ضربانی اکسی‌توسین می‌شود. سطح آن به سرعت در رابطه با تحریک افزایش و کاهش می‌یابد که در طول تجربه شیردهی مادر ادامه می‌یابد. اکسی‌توسین به صورت سیستمیک به غده پستانی منتقل می‌شود، جایی که با گیرنده‌های خاصی روی سلول‌های میواپیتلیال تعامل می‌کند و انقباض آنها را آغاز کرده و شیر را از آلوئول‌ها به مجاری می‌فرستد. فرآیندی که طی آن شیر با فشار از آلوئول‌ها خارج می‌شود، رفلکس خروج شیر (the milk ejection reflex) یا خروج شیر (letdown) نامیده می‌شود و برای خروج شیر از پستان شیرده ضروری است. از نظر بالینی، تفاوت‌های فردی زیادی در درک زنان از خروج شیر وجود دارد. در چند روز اول پس از زایمان، انقباضات رحمی، که اغلب به عنوان پس ‌درد شناخته می‌شوند و با مکیدن شیر مرتبط هستند، نشان دهنده آزاد شدن اکسی‌توسین است که به جمع شدن رحم کمک می‌کند. برخی از زنان نشت شیر را تجربه می‌کنند، برخی در پستان احساس درد می‌کنند و برخی در صورت خروج شیر هیچ یک از این احساسات فیزیکی را ندارند. در صورت وجود، این احساسات تأیید کننده هستند. در صورت عدم وجود، بدون بررسی بیشتر در مورد فرآیند تغذیه، نمی‌توان نتیجه گیری خاصی کرد.

اثر مکیدن  Effect of Suckling

در طول قرارگیری صحیح دهان نوزاد یا شیرخوار برای مکیدن، نوک سینه و بخش زیادی از هاله اطراف آن به خوبی به داخل دهان نوزاد یا شیرخوار کشیده می‌شوند. خروج شیر از سینه به دلیل ترکیبی از فشار مثبت ناشی از رفلکس خروج شیر مادر و فشار منفی (خلاء) ایجاد شده توسط زبان نوزاد رخ می‌دهد. این فشار منفی ناشی از حرکت رو به پایین زبان نوزاد در نیمه اول چرخه مکیدن است. تصور می‌شود که فشرده شدن زبان در نیمه دوم چرخه مکیدن، شیر را از حفره دهان پاک می‌کند.

تأثیر وضعیت عاطفی و داروها Effect of Emotional State and Drugs

استرس روانی، درد یا خستگی می‌تواند به دلیل مهار ترشح اکسی‌توسین، میزان تولید شیر را کاهش دهد. مطالعات نشان داده‌اند که سطح بالاتر اکسی‌توسین با علائم افسردگی کمتر و رفتار مادرانه حساس‌تر در زنان باردار گزارش شده است. ترشح اکسی‌توسین با شروع مکیدن در مادران آرام و بدون آشفتگی آغاز می‌شود، اما اگر نوزاد یا شیرخوار گریه کند یا بی‌قرار شود، ممکن است قبل از مکیدن رخ دهد.

الکل و مواد افیونی ترشح اکسی‌توسین را مهار می‌کنند. استرس همچنین می‌تواند باعث افزایش سطح پرولاکتین شود، اما تفاوت زیادی در بین افراد وجود دارد.

موقعیت زبان نوزاد یا شیرخوار که با سونوگرافی با توجه به چرخه مکیدن تعیین شده است. در حالت پایه، قسمت میانی زبان در تماس با کام است و خلاء پایه اعمال می‌شود. هنگامی که زبان در نیمه اول چرخه مکیدن به پایین کشیده می‌شود، خلاء افزایش می‌یابد و شیر به داخل حفره دهانی جریان می‌یابد. در نیمه دوم چرخه مکیدن، با حرکت زبان به سمت بالا، خلاء کاهش می‌یابد و شیر از حفره دهان پاک می‌شود. حرکت زبان و خلاء داخل دهانی نوزادان ترم در طول شیردهی و تغذیه از یک سرپستانک آزمایشی که فقط تحت خلاء شیر آزاد می‌کند.